Obok zmiany ilości i składu gatunkowego żyjących w wodzie mikroorganizmów, główną przyczyną "starzenia się" wody jest wzrost ilości rozpuszczonych w niej związków azotowych. Zachodzi on wskutek tego, że wraz z pokarmem dla ryb wprowadzamy do akwarium znaczne ilości związków tego pierwiastka, które są następnie przez ryby wydalane. Związki azotowe uwalniają się również do wody w czasie gnicia roślin, resztek pokarmu i mułu. Procesy te zachodzą również w zbiornikach naturalnych, lecz tam sole azotowe są pobierane przez żywe rośliny i wbudowane w ich ciało, a także - wskutek opadów deszczu - woda okresowo odświeża się. W akwarium, które jest z reguły znacznie gęściej zasiedlone rybami niż zbiorniki naturalne, rośliny nie są wstanie wchłonąć wszystkich wydzielanych związków azotowych, które pozostają rozpuszczone w wodzie. Ich nadmiar jest szkodliwy dla ryb, a także dla niektórych roślin. Z tego też względu w akwarium niezbędne jest okresowe odświeżanie wody na drodze jej częściowej wymiany. Wymianę wody należy w tedy łączyć z zebraniem mułu z dna i z obcięciem gnijących części roślin.

Wrażliwość ryb i roślin na "starzenie się" wody oraz ich wymagania pod tym względem są dość różne. Są one cechą charakterystyczną poszczególnych gatunków ryb i roślin.